Pomiar ciśnienia tętniczego jest jednym z najczęściej wykonywanych badań zarówno w gabinecie lekarskim, jak i w warunkach domowych. Pojedynczy wynik może jednak nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste wartości ciśnienia w ciągu całej doby. Ciśnienie zmienia się bowiem pod wpływem aktywności fizycznej, stresu, snu, leków, pory dnia czy emocji.
W takich sytuacjach lekarz może zdecydować o wykonaniu całodobowego monitorowania ciśnienia tętniczego, określanego jako ABPM. Badanie polega na automatycznym wykonywaniu serii pomiarów przez wiele godzin, najczęściej obejmujących zarówno dzień, jak i noc.
Czym różni się ABPM od zwykłego pomiaru ciśnienia?
Klasyczny pomiar ciśnienia pokazuje wartość w konkretnym momencie. Może być bardzo przydatny, ale jest tylko pojedynczym punktem w czasie.
ABPM pozwala natomiast obserwować, jak ciśnienie zmienia się w trakcie codziennego funkcjonowania. Rejestrator wykonuje pomiary automatycznie, według wcześniej zaprogramowanych odstępów czasowych, a po zakończeniu badania wyniki są analizowane w odpowiednim oprogramowaniu.
Dzięki temu można ocenić nie tylko pojedynczą wartość, ale także przebieg ciśnienia w ciągu dnia i nocy, średnie wartości oraz reakcję organizmu na normalną aktywność.
Kiedy pojedynczy pomiar może być niewystarczający?
Jeden wynik może być mało reprezentatywny szczególnie wtedy, gdy ciśnienie jest bardzo zmienne lub zależy od warunków pomiaru.
Przykładem może być sytuacja, gdy pacjent ma prawidłowe wyniki w domu, ale podwyższone wartości w gabinecie. Zjawisko to bywa określane jako efekt białego fartucha.
Możliwa jest również sytuacja odwrotna, kiedy ciśnienie w gabinecie wygląda prawidłowo, ale w codziennym funkcjonowaniu pojawiają się podwyższone wartości. W takim przypadku mówi się o nadciśnieniu maskowanym.
W obu przypadkach seria pomiarów wykonanych w ciągu całej doby może dostarczyć więcej informacji niż pojedynczy odczyt.
Jak wygląda 24-godzinne monitorowanie ciśnienia?
Pacjent otrzymuje niewielki rejestrator połączony z mankietem zakładanym na ramię. Urządzenie wykonuje pomiary automatycznie zgodnie z wcześniej ustawionym harmonogramem.
W praktyce pomiary są zwykle wykonywane częściej w ciągu dnia i rzadziej w nocy. Dokładny schemat zależy od ustawień konkretnej pracowni i celu badania.
Podczas monitorowania pacjent powinien w miarę możliwości funkcjonować normalnie, stosując się jednocześnie do zaleceń personelu. Ważne jest także zapisywanie nietypowych zdarzeń, dolegliwości, wysiłku czy godzin snu, jeśli placówka prowadzi dzienniczek badania.
Co może pokazać badanie ABPM?
Całodobowe monitorowanie może pomóc ocenić między innymi: średnie wartości ciśnienia w ciągu całej doby, wartości dzienne i nocne, zmienność ciśnienia w kolejnych godzinach, spadek ciśnienia podczas snu, okresy podwyższonego lub obniżonego ciśnienia, reakcję na leczenie, różnice między pomiarem gabinetowym a codziennym funkcjonowaniem.
Wynik powinien być jednak oceniany przez lekarza w odniesieniu do objawów, historii choroby, stosowanych leków i innych badań.
Dlaczego pomiar nocny ma znaczenie?
Jedną z ważnych cech ABPM jest możliwość rejestrowania wartości podczas snu.
U wielu osób ciśnienie w nocy fizjologicznie spada. Sposób, w jaki zachowują się wartości nocne, może mieć znaczenie przy ocenie dobowego profilu ciśnienia.
Pojedynczy pomiar w gabinecie nie daje takiej informacji, ponieważ wykonywany jest zazwyczaj w ciągu dnia i w określonych warunkach.
Czy Holter ABPM jest tym samym co Holter EKG?
Nie. Choć oba badania wykorzystują przenośny rejestrator, mierzą zupełnie inne parametry.
Holter EKG rejestruje elektryczną czynność serca przez wiele godzin lub dni. ABPM wykonuje serię pomiarów ciśnienia tętniczego.
W praktyce oba badania mogą być zlecane w diagnostyce kardiologicznej, ale odpowiadają na inne pytania.
Urządzenia przeznaczone do całodobowego monitorowania ciśnienia można znaleźć w kategorii Holtery ciśnieniowe ABPM.
Czy każdy pacjent potrzebuje 24-godzinnego pomiaru?
Nie. ABPM nie zastępuje zwykłego pomiaru ciśnienia i nie jest konieczne u każdego pacjenta.
Jest szczególnie przydatne wtedy, gdy lekarz potrzebuje zobaczyć szerszy obraz i ocenić wartości ciśnienia poza gabinetem, w różnych porach dnia oraz podczas snu.
Decyzję o wykonaniu badania podejmuje się w zależności od sytuacji klinicznej.
Dlaczego seria pomiarów daje pełniejszy obraz?
Największą zaletą ABPM jest właśnie liczba danych.
Zamiast jednej wartości otrzymuje się serię pomiarów rozłożonych w czasie. Dzięki temu można zobaczyć, czy podwyższone ciśnienie było jednorazowym odchyleniem, czy utrzymuje się przez znaczną część doby.
Nie oznacza to, że ABPM jest po prostu „dokładniejszym ciśnieniomierzem”. To inna metoda diagnostyczna, która pokazuje zachowanie ciśnienia w czasie, a nie tylko jego wartość w pojedynczym momencie.
Podsumowanie
Pojedynczy pomiar ciśnienia jest ważnym i podstawowym badaniem, ale nie zawsze pokazuje pełny obraz.
Jeżeli wartości są zmienne, różnią się między domem a gabinetem albo potrzebna jest ocena ciśnienia w nocy, lekarz może zdecydować o całodobowym monitorowaniu ABPM.
Największą wartością tego badania jest możliwość obserwowania zmian ciśnienia podczas normalnego dnia i snu. Dzięki temu ocena nie opiera się na jednym wyniku, lecz na całej serii pomiarów wykonanych w różnych warunkach.
